Tıbbi editör: Doç. Dr. Cengiz DibekoğluSon gözden geçirme:
Anal Fissür (Makat Çatlağı)
Makat çatlağının belirtileri, tanısı ve ameliyatsız veya cerrahi tedavi seçenekleri
Dışkılama sırasında cam kesiğine benzer şiddetli ağrı, anal fissürün tipik belirtilerindendir. Anal fissür kansere dönüşmez; ancak benzer şikâyetlere yol açabilen diğer hastalıkların ayırt edilmesi gerekir.
Anal fissür, anal kanalın çıkışındaki hassas örtü dokusunda oluşan küçük bir yırtıktır. Halk arasında makat çatlağı olarak bilinir. Tuvalet sırasında ve sonrasında şiddetli ağrı, zaman zaman açık kırmızı kanama tipiktir. Akut dönemde diyet, oturma banyosu ve gevşetici kremler (nitrogliserin / diltiazem) çoğu hastada yeterlidir. Uzun süren veya uygun ilaç tedavilerine rağmen iyileşmeyen fissürlerde botulinum toksini enjeksiyonu ya da lateral internal sfinkterotomi gibi yöntemler değerlendirilebilir.
Özet
Hasta için önemli bilgiler
Anal fissür nedir?
Anal fissürün neden olduğu ağrı bazen hemoroid hastalığıyla karıştırılabilir. Muayene ile fissür, hemoroid ve fistül ayrılır.Anüsü örten hassas ciltte (anoderm) oluşan çizgisel çatlaktır. Halk arasında makat çatlağı denir. Büyük tuvalet sırasında şiddetli ağrı ve zaman zaman açık kırmızı kanama ile seyreder. Hemoroidden farklıdır; kansere dönüşmez. Ancak her makat ağrısı fissür değildir; şişlik, ateş veya sürekli akıntı apse ya da fistül gibi başka bir nedeni düşündürebilir. Şikayet uzarsa muayene, doğru tedavinin gecikmesini önler.
Nasıl oluşur?
Kabızlık sık tetikleyicidir — ama kabızlığı olmayanlarda da zorlanma sonrası oluşabilir.Sert dışkı, zorlanma, ishal sonrası travma veya doğum sonrası gerilim çatlağı başlatabilir. İç anal sfinkter (iç makat kası) aşırı kasılırsa kanlanma bozulur; çatlak kapanmakta zorlanır ve kronik hale gelebilir. Ağrı nedeniyle tuvaleti ertelemek dışkıyı sertleştirerek bu döngüyü güçlendirir. Bu nedenle ağrıyı bastırmak kadar dışkı kıvamını düzenlemek de tedavinin temelidir.
- Sert dışkı / ıkınma
- İshal sonrası tahriş
- İç sfinkter spazmı
- Doğum sonrası gerilim (seçilmiş olgular)
- Önemli not var
Akut ve kronik
Akut fissür genellikle birkaç hafta içindedir; kenarları yumuşak, yüzeyseldir. Kronik fissür 6–8 haftayı aşar; kenarlar sertleşir, çatlağın dış ucunda gelişebilen bekçi deri çıkıntısı (sentinel pile) ve hipertrofik anal papilla görülebilir. Kroniklerde medikal tedavi yetmeyebilir. Süre tek başına karar verdirmez; muayenedeki kronikleşme bulguları ve önceki tedavilere yanıt birlikte değerlendirilir. Uzun süren veya orta hat dışında yerleşen çatlaklarda Crohn gibi altta yatan nedenler araştırılabilir.
Tedavi basamakları
Çoğu hasta ameliyata gitmeden rahatlar. Kronik ve dirençli olgularda LIS yüksek iyileşme sunar; kontinans riski hasta seçimiyle konuşulur.1) Dışkıyı yumuşatın, oturma banyosu yapın ve krem kullanın. 2) Yetmezse Botox. 3) Dirençli / kronik olgularda LIS. Amaç hem çatlağı iyileştirmek hem ağrıyı kesen kas spazmını çözmektir. Basamaklar hastanın kontinans durumu, doğum veya anorektal ameliyat öyküsü ve fissürün özelliklerine göre kişiselleştirilir. Tedaviyi düzenli uygulamak ve dışkı kıvamını korumak, işlem yapılsa bile nüksü azaltır.
Dışkının yumuşak olması neden önemlidir?
Sert gaita yırtığı yeniden açar ve spazmı artırır. Lif, sıvı ve gerekirse dışkı yumuşatıcılar tedavinin temelidir; tek başına krem yetmeyebilir.
Botulinum toksini tedavisi ne zaman önerilebilir?
Kronik fissürde medikal tedaviye rağmen iyileşmeyen seçilmiş olgularda sfinkter spazmını geçici azaltmak için konuşulur. Etkisi geçicidir; herkeste cerrahiyi ortadan kaldırmaz.
- Önemli not var
Lateral internal sfinkterotominin olası riskleri nelerdir?
Lateral internal sfinkterotomi iyileşme şansını yükseltir ama gaz veya dışkı kaçırma riski vardır. Bu yüzden önce basamaklı tedavi denenir.
Konu başlıkları

Şikayetler
Dışkılama sırasında ağrı ve kanama belirtilerini anlatır.
Şikayetler
Tanı
Muayene, akut-kronik ayrımı ve ayırıcı tanıyı açıklar.
Tanı
Tedavi / Kremler
NTG, diltiazem, oturma banyosu ve diyet seçeneklerini özetler.
Tedavi / Kremler
Botox
İyileşme oranı yaklaşık %60–80; etkisi 3–6 ay sürer.
Botox
LIS Ameliyatı
Kronik fissürde en etkili ameliyat seçeneğini anlatır.
LIS Ameliyatı
Diyet
Lif, su ve ıkınmama ile nüksü azaltmayı gösterir.
DiyetHasta bilgilendirme videoları
Doç. Dr. Cengiz Dibekoğlu’nun resmi YouTube kanalından.
Rektum kanseri hemoroid ile karışabilir mi?
Randevu al
Anal fissür tedavisi şikayet ve muayeneye göre planlanır. Krem, Botox veya LIS seçenekleri netleşir.
Kanıt
Bilimsel kaynaklar
Kaynakları göster · 2Anal fissürde medikal tedavi, Botox ve LIS kararları için ASCRS kılavuz çerçevesi.
Kanıt
Bilimsel kaynaklar
- ASCRS clinical practice guideline — anal fissureASCRS · Kılavuz kütüphanesiKaynağı aç
- ASCRS clinical practice guidelines libraryAmerican Society of Colon & Rectal Surgeons (ASCRS) · Kılavuz kütüphanesiKaynağı aç
Kaynak listesi son kontrol: 21 Ağustos 2026. (Sayfa içeriğinin gözden geçirme tarihi üstte ayrı gösterilebilir.)