Anal Fissür (Makat Çatlağı)

Anüsü örten hassas ciltte (anoderm) oluşan çizgisel çatlaktır. Halk arasında makat çatlağı denir. Büyük tuvalet sırasında şiddetli ağrı ve zaman zaman açık kırmızı kanama ile seyreder. Hemoroidden farklıdır; kansere dönüşmez. Ancak her makat ağrısı fissür değildir; şişlik, ateş veya sürekli akıntı apse ya da fistül gibi başka bir nedeni düşündürebilir. Şikâyet uzarsa muayene, doğru tedavinin gecikmesini önler.

Sert dışkı, zorlanma, ishal sonrası travma veya doğum sonrası gerilim çatlağı başlatabilir. İç anal sfinkter (iç makat kası) aşırı kasılırsa kanlanma bozulur; çatlak kapanmakta zorlanır ve kronik hale gelebilir. Ağrı nedeniyle tuvaleti ertelemek dışkıyı sertleştirerek bu döngüyü güçlendirir. Bu nedenle yalnız ağrıyı bastırmak değil, dışkı kıvamını düzenlemek de tedavinin temelidir.

• Sert dışkı / ıkınma
• İshal sonrası tahriş
• İç sfinkter spazmı
• Doğum sonrası gerilim (seçilmiş olgular)

Akut fissür genellikle birkaç hafta içindedir; kenarları yumuşak, yüzeyseldir. Kronik fissür 6–8 haftayı aşar; kenarlar sertleşir, “sentinel pile” (cilt tag’i) ve hipertrofik anal papilla görülebilir. Kroniklerde medikal tedavi yetmeyebilir. Süre tek başına karar verdirmez; muayenedeki kronikleşme bulguları ve önceki tedavilere yanıt birlikte değerlendirilir. Uzun süren veya orta hat dışında yerleşen çatlaklarda Crohn gibi altta yatan nedenler araştırılabilir.

1) Dışkıyı yumuşat + oturma banyosu + krem. 2) Yetmezse Botox. 3) Dirençli / kronik olgularda LIS. Amaç hem çatlağı iyileştirmek hem ağrıyı kesen kas spazmını çözmektir. Basamaklar hastanın kontinans durumu, doğum veya anorektal ameliyat öyküsü ve fissürün özelliklerine göre kişiselleştirilir. Tedaviyi düzenli uygulamak ve dışkı kıvamını korumak, işlem yapılsa bile nüksü azaltır.

Lateral internal sfinkterotomi iyileşme şansını yükseltir ama gaz veya dışkı kaçırma riski vardır. Bu yüzden önce basamaklı tedavi denenir.