Akut Kolesistit

Akut kolesistit nedir?

Safra kesesi duvarının iltihaplanmasıdır. En sık neden, sistik kanalın taşla tıkanması ve ardından bakteri üremesi / basınç artışıdır (kalkülöz kolesistit). Taşsız (akalkülöz) kolesistit daha çok yoğun bakım, travma, uzun açlık veya kritik hastalık zemininde görülür ve daha agresif seyredebilir.

Belirtiler

Sağ üst karında sürekli ve şiddetli ağrı tipiktir; kolikten farklı olarak saatlerce sürebilir ve yatışmayabilir. Ateş, bulantı-kusma, iştahsızlık ve sağ üst kadranda hassasiyet (Murphy bulgusu) sık eşlik eder. İleri olgularda karın duvarı direnci ve sistemik enfeksiyon bulguları gelişebilir.

• Sürekli sağ üst karın ağrısı
• Ateş ve halsizlik
• Bulantı / kusma
• Sağ üst kadranda hassasiyet

Tanı

Klinik muayene, kan testleri (lökosit, CRP, karaciğer enzimleri) ve ultrasonografi temeldir. USG’de duvar kalınlaşması, sıvı, taş ve Murphy bulgusu destekler. Belirsiz olgularda BT veya HIDA sintigrafisi kullanılabilir. Sarılık ve yüksek bilirubin varsa koledok taşı / kolanjit de araştırılır.

Tedavi yaklaşımı

Hastane yatışı, damar yolu sıvı, ağrı kontrolü ve antibiyotik sık başlanır. Uygun hastalarda erken laparoskopik kolesistektomi tercih edilir. Çok yüksek riskli veya geç başvuran seçilmiş hastalarda geçici perkütan safra kesesi drenajı (kolesistostomi) köprü tedavi olabilir; nihai çözüm çoğu zaman hâlâ kolesistektomidir.

Komplikasyonlar

Tedavi gecikirse gangren, perforasyon, apse, peritonit, sepsis ve nadiren safra fistülü gelişebilir. Bu nedenle “bekleyelim geçer” yaklaşımı uygun değildir; ağrı + ateş tablosunda erken başvuru kritiktir.

Ameliyat sonrası

Laparoskopik / robotik kolesistektomi sonrası çoğu hasta kısa sürede mobilize olur. Diyet kademeli açılır. Ateş, artan karın ağrısı, sarılık veya yara sorununda erken kontrol gerekir.