Safra Kesesi Hastalıkları
Safra Yolu Taşı
Safra kesesindeki taşlar ana safra kanalına (koledok) düşebilir. Sarılık, koyu idrar, açık gaita, ateş veya pankreatit yapabilir. Tanıda MRCP / ERCP; tedavide endoskopik taş çıkarma ve ardından kolesistektomi sık uygulanır.
Yazan ve tıbbi olarak inceleyen: Doç. Dr. Cengiz Dibekoğlu, Genel CerrahiSon güncelleme:
Eğitim amaçlı şematik görsel. Anlaşılırlık için bazı yapılar sadeleştirilmiş veya vurgulanmış olabilir; bire bir anatomiyi göstermez.
© Cengiz Dibekoğlu — temsili görsel; izinsiz kullanılamaz
Görsel özeti
- Sarılık
- Koyu idrar / açık gaita
- Ateş + titreme (kolanjit)
- Şiddetli karın / bel ağrısı (pankreatit şüphesi)
Eğitim görselleri
Anatomi ve tedavi kavramlarını görsellerle inceleyin — tıklayınca büyütülür
Eğitim amaçlı şematik görsel. Anlaşılırlık için bazı yapılar sadeleştirilmiş veya vurgulanmış olabilir; bire bir anatomiyi göstermez.
© Cengiz Dibekoğlu — temsili görsel; izinsiz kullanılamaz
Görsel özeti
Safra yolu taşı
Eğitim amaçlı şematik görsel. Anlaşılırlık için bazı yapılar sadeleştirilmiş veya vurgulanmış olabilir; bire bir anatomiyi göstermez.
© Cengiz Dibekoğlu — temsili görsel; izinsiz kullanılamaz
Görsel özeti
Keseden kanala düşen taş
Eğitim amaçlı şematik görsel. Anlaşılırlık için bazı yapılar sadeleştirilmiş veya vurgulanmış olabilir; bire bir anatomiyi göstermez.
© Cengiz Dibekoğlu — temsili görsel; izinsiz kullanılamaz
Görsel özeti
Tıkanıklık ayırıcı tanısı
Koledok taşı nedir?
Ana safra kanalında (koledok) taş bulunmasıdır. Taş çoğu zaman safra kesesinden düşer; daha az sıklıkla kanal içinde oluşabilir. Kanal tıkanınca safra karaciğerden bağırsağa geçemez; basınç artar, enfeksiyon (kolanjit) veya pankreatit gelişebilir.
Uyarı belirtileri
Göz ve ciltte sararma, koyu idrar, açık renkli gaita, kaşıntı, sağ üst ağrı, ateş-titreme ve bazen şiddetli bel / sırt ağrısı (pankreatit) görülebilir. Kolanjit acil bir durumdur; gecikme sepsise yol açabilir.
- Sarılık
- Koyu idrar / açık gaita
- Ateş + titreme (kolanjit)
- Şiddetli karın / bel ağrısı (pankreatit şüphesi)
Tanı yöntemleri
Kan testlerinde bilirubin ve kolestaz enzimleri yükselebilir. USG kanal genişlemesini gösterebilir; taşın kendisini her zaman net göstermeyebilir. MRCP (MR ile kanal görüntüleme) non-invaziv ve bilgilendiricidir. ERCP hem tanı hem tedavi aracıdır.
Tedavi
Semptomatik koledok taşında çoğu merkezde önce ERCP ile taşın endoskopik çıkarılması, ardından (aynı yatışta veya planlı) safra kesesinin alınması tercih edilir. Böylece yeni taşların kanala düşmesi engellenir. Seçilmiş olgularda laparoskopik / robotik ortak safra yolu eksplorasyonu da gündeme gelebilir.
Neden safra kesesi de alınır?
Kanal taşı temizlense bile kesede kalan taşlar yeniden kanala düşebilir. Bu yüzden uygun hastalarda kolesistektomi, tekrarlayan olayları önlemek için planın parçasıdır. Zamanlama; enfeksiyon, pankreatit ve genel duruma göre belirlenir.
Randevu / Değerlendirme
Safra taşı, kolesistit ve ameliyat yöntemi muayene ve görüntüleme ile netleştirilir.
Bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez.