Ana içeriğe geç

Meme Hastalıkları

Meme Kanseri Taraması: Mamografi Kaç Yaşında ve Ne Sıklıkla Yapılmalı?

Meme taraması, herhangi bir şikâyeti olmayan kişilerde kanseri erken saptamayı amaçlar. Ele gelen kitle veya yeni meme değişikliği varsa tarama randevusu beklenmeden tanısal değerlendirme yapılır.

Türkiye'nin toplum tabanlı tarama programında 40–69 yaş arası kadınlara iki yılda bir mamografi uygulanır. Kişisel risk ve diğer kılavuzlar farklı tarama aralıkları gerektirebilir. Ortalama riskte fayda–zarar dengesi en net 50–69 yaş aralığında görülür. Yüksek riskte daha erken başlangıç ve sıklıkla yıllık MR ve mamografi içeren kişisel program uygulanabilir. Kanser tedavisi sonrası takip, sağlıklı kişilerin taramasından farklıdır — ayrı anlatılır.

Özet

Meme farkındalığı, klinik değerlendirme ve görüntüleme birbirini tamamlayabilir; ancak rutin klinik muayene veya kendi kendine muayene, mamografinin kanıtlanmış tarama yararının yerine geçmez.
Şikâyetsiz tarama ile kanser sonrası takip birbirinden ayrı planlanır
  • 20–39: şikayette ultrason; rutin mamografi yok
  • 40–69 (Türkiye): mamografi iki yılda bir
  • 50–69: ortalama riskte en net fayda dönemi
  • 70+: genel sağlığa göre devam kararı
  • Tarama ile tanısal değerlendirme farklıdır

    Önemli not var

    Şikâyetsiz tarama mamografisi erken saptama içindir. Ele gelen kitle, yeni cilt değişikliği veya şüpheli akıntıda tarama sırası beklenmez; tanısal muayene ve görüntüleme planlanır.

  • Farkındalık ve klinik muayene

    Farkındalık veya klinik muayene mamografinin yerine geçmez.

    Memenizi tanımak önemlidir; yeni kitle, çekinti, kızarıklık, akıntı veya asimetri fark ederseniz randevu alın. Ortalama riskli, belirtisiz genç kadınlarda rutin klinik muayenenin kanser ölümlerini azalttığına dair kanıt sınırlıdır; zorunlu muayene takvimi izlenimi verilmemelidir.

  • Yaş ve yönteme göre özet

    Ulusal program 40–69 yaşta iki yılda bir mamografidir; kişisel risk farklı aralık gerektirebilir.

    20–39 yaş (ortalama risk): rutin mamografi genellikle yok; şikayette muayene ve ultrason, gerekirse mamografi. 40–69 yaş (ulusal program): iki yılda bir mamografi. 50–69 yaş ortalama riskte taramanın en net fayda verdiği dönemdir. 70 yaşından sonra taramaya devam kararı genel sağlığa göre verilir.

    • 20–39: şikayette ultrason; rutin mamografi yok
    • 40–69 (Türkiye): mamografi iki yılda bir
    • 50–69: ortalama riskte en net fayda dönemi
    • 70+: genel sağlığa göre devam kararı
  • Yoğun meme ve ek görüntüleme

    Meme yoğunluğu yüksek olan kişilerde ek görüntüleme gereksinimi toplam meme kanseri riskiyle birlikte değerlendirilmelidir. Her yoğun memede otomatik ultrason yapılması zorunlu değildir.

  • Yüksek risk taraması

    Önemli not var

    BRCA1/2 gibi yüksek riskli gen değişiklikleri, belirgin aile öyküsü veya hesaplanmış yüksek yaşam boyu risk durumunda daha erken başlayan, sıklıkla yıllık MR ve mamografi içeren kişisel tarama programı uygulanabilir.

  • Gebelik ve emzirmede görüntüleme

    Önemli not var
    Gebelikte önce ultrason önerilir; şüphe sürerse tanı doğuma ertelenmez.

    Gebelik veya emzirme döneminde yeni bir kitle değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Ultrason sıklıkla ilk incelemedir; gerekli mamografi ve biyopsi uygun koşullarda yapılabilir.

    • Önce muayene ve ultrason
    • Gerekirse korumalı mamografi
    • Şüphede biyopsi ertelenmez
  • İyi huylu bulgularda izlem (tarama dışı)

    Fibroadenom takibi; görüntüleme kategorisine, biyopsi yapılıp yapılmadığına ve radyoloji-patoloji uyumuna göre belirlenir. Biyopsiyle doğrulanmış uyumlu fibroadenomlarda otomatik kısa aralıklı takip her zaman gerekli değildir. BI-RADS 3 bulgularında genellikle altıncı ayda başlayan kısa aralıklı görüntüleme takibi uygulanır; büyüme veya şüpheli değişiklik gelişirse yeniden değerlendirme gerekir.

    • BI-RADS 3: genellikle 6. ayda başlayan kısa aralıklı kontrol
    • Uyumlu fibroadenom: otomatik kısa aralık şart değil
    • Basit kist: sıklıkla rutin tarama yeterli
  • Kanser tedavisi sonrası takip ≠ tarama

    Ayrıntılı tedavi sonrası yaşam ve kontrol planı için meme kanseri sonrası sayfasına bakın.

    Meme kanseri tedavisi sonrasındaki takip, sağlıklı kişilerin taramasından farklıdır. Korunan memede yıllık mamografi, tedavi yan etkileri ve nüks belirtilerinin değerlendirilmesi temel unsurlardır. Tek taraflı mastektomi sonrasında kalan memenin uygun taraması sürdürülür; mastektomi yapılan tarafta rutin görüntüleme çoğu hastada gerekmez — yeni belirti veya muayene bulgusunda hedefe yönelik inceleme yapılır.

  • Erkeklerde meme kontrolü

    Erkek meme kanseri nadirdir ama yok değildir. Tek taraflı sertlik, meme başı çekintisi veya kanlı akıntı geciktirilmeden değerlendirilir. BRCA2 gibi genetik riskte erkek izlemi de konuşulabilir. Rutin toplum mamografisi erkeklere önerilmez.

  • Ne zaman sıradaki taramayı beklemeyin?

    Önemli not var

    Yeni ele gelen kitle, cilt veya meme başı değişikliği, tek taraflı kendiliğinden akıntı, koltuk altı şişliği, kızarıklık–portakal kabuğu görünümü — bunlar tarama randevusu değil, erken klinik başvuru nedenidir.

Meme kanseri tedavisi sonrası kontrol, lenfödem ve yeni belirtiler için kanser sonrası yaşam sayfasına bakın.

Randevu al

Yeni veya değişen meme bulgusunda geciktirmeyin; görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi ile birlikte planlarız.