Ana içeriğe geç

Rektum Kanseri

Rektum Kanseri — Rektum Ameliyatları

Rektum kanseri cerrahisinde temel amaç, tümörü uygun cerrahi sınırlarla ve ilgili lenfatik dokuyla birlikte çıkarmaktır. Orta ve alt rektum kanserlerinde total mezorektal eksizyon (TME), onkolojik cerrahinin temel yöntemidir. Üst rektumda yerleşen uygun tümörlerde ise tüm mezorektumun çıkarılması yerine, yeterli distal mezorektal sınır sağlayan parsiyel mezorektal eksizyon uygulanabilir. Ameliyatın kapsamı tümörün yerleşimine, evresine ve pelvik MR bulgularına göre belirlenir. Ameliyat türü (yüksek veya alçak anterior rezeksiyon, ultra-low / ISR, Miles / APR) yalnız santimetreye göre değil; sfinkter/levator ilişkisi, güvenli sınır, beklenen fonksiyon ve MR bulgularına göre seçilir. Açık, laparoskopik veya robotik yaklaşımla yapılabilir. Distal planın anal kanaldan tamamlandığı seçilmiş yol TaTME’dir; TAMIS lokal eksizyonundan farklıdır.

Mezorektal eksizyon: Tümörün yerleşimine göre total veya parsiyel

Rektum kanseri cerrahisinde temel amaç, tümörü uygun cerrahi sınırlarla ve ilgili lenfatik dokuyla birlikte çıkarmaktır.

Sol panel

Orta–alt rektum: total mezorektal eksizyon (TME)

Mezorektal fasyaRektumTümörTüm mezorektum çıkarılırAnal kanal korunabilir (LAR/ISR)

Sağ panel

Üst rektum: uygun parsiyel mezorektal eksizyon (PME)

Mezorektal fasyaTümörDistal mezorektal sınırYalnızca gerekli mezorektumPeritoneal refleksiyon üstünde sık
Her hastada aynı mezorektal eksizyon uygulanmaz. Rektum kanserinde total ve parsiyel mezorektal eksizyonun anatomik karşılaştırması.

Hangi ameliyat? Karar nasıl verilir?

Kanser tanısı tek başına ameliyat kararı demek değildir. Önce evreleme ve (çoğu orta–alt rektumda) neoadjuvan veya TNT yanıtı değerlendirilir; sonra sfinkter korunabilir mi sorusu yanıtlanır. Ameliyat başarısı yalnız bağırsak devamlılığıyla ölçülmez; güvenli sınır, hastalık kontrolü ve yaşam kalitesi birlikte değerlendirilir.

Tümör yüksekliği ve mezorektum kapsamı

Üst rektumda yüksek anterior rezeksiyon ve uygun olgularda PME; orta–alt rektumda LAR ile TME; sfinktere çok yakın olgularda ultra-low / ISR veya Miles (APR) gündeme gelir.

Makat kası ve tümörün çevre dokulara uzaklığı

MR’da anal sfinkter / intersfinkterik plan, mezorektal fasya (CRM) tehdidi ve lokal yayılım, sfinkter koruyucu cerrahiyi mümkün kılıp kılmadığını belirler. APR yalnız “tümör biraz aşağıda” olduğu için seçilmez.

Neoadjuvan yanıt

TNT veya kemoradyoterapi sonrası küçülme, daha önce Miles düşünülen bazı olgularda sfinkter koruyucu rezeksiyon şansını artırabilir. Klinik tam yanıtta izle ve bekle de konuşulur.

Hasta tercihi ve fonksiyon

Çok düşük anastomoz sonrası [LARS](/hastaliklar/rektum-kanseri/lars) (sık tuvalet, aciliyet) riski ile kalıcı stoma yaşamı karşılaştırılır. Pelvik sinirlerin korunması idrar ve cinsel fonksiyonlar için önemlidir. Bilgilendirilmiş tercih şarttır.

Geçici ileostomi

Özellikle çok aşağı anastomozlarda olası kaçağın klinik sonuçlarını azaltmak için açılabilir. Kaçak riskini sıfırlamaz; kapatma zamanı anastomoz iyileşmesi ve ek tedavilere göre değişir.

Rektum Kanserinde Ameliyat Seçimini Belirleyen Beş Faktör

Rektum kanserinde ameliyat kararı yalnızca tümörün makata kaç santimetre uzaklıkta olduğuna göre verilmez.

  • 1. Tümörün anatomik yerleşimi: Üst, orta veya alt rektumda bulunması cerrahi yöntemi etkiler.
  • 2. Pelvik MR bulguları: Mezorektal fasya, komşu organlar, lenf düğümleri ve sfinkterlerle ilişki değerlendirilir.
  • 3. Ameliyat öncesi tedaviye yanıt: Kemoterapi veya radyoterapi sonrasında tümörün gerilemesi cerrahi seçenekleri değiştirebilir.
  • 4. Onkolojik güvenlik: Temiz cerrahi sınır elde edilmesi ve uygun lenfatik dokunun çıkarılması önceliklidir.
  • 5. Beklenen fonksiyon: Bağırsak kontrolü, idrar ve cinsel fonksiyonlar ile geçici veya kalıcı stoma olasılığı birlikte değerlendirilir.

Sfinkterin korunabilmesi önemli bir avantajdır; ancak sfinkterin anatomik olarak korunması her zaman normal dışkılama fonksiyonunun korunacağı anlamına gelmez.

Ameliyat tipleri (detaylı)

İntersfinkterik rezeksiyon (ISR)

İntersfinkterik rezeksiyon (ISR), çok aşağı yerleşimli uygun rektum kanserlerinde, onkolojik sınırların güvenli biçimde sağlanabildiği durumlarda uygulanabilen sfinkter koruyucu cerrahidir. Tümörün yerleşimine göre iç anal sfinkterin bir bölümü veya tamamı çıkarılabilir ve koloanal anastomoz yapılır. Koruyucu geçici ileostomi sıklıkla değerlendirilir. Ameliyat sonrası dışkılama sıklığında artış, aciliyet ve inkontinans gelişebileceği için beklenen fonksiyon ameliyat öncesinde konuşulmalıdır.

Kalıcı Kolostomi Her Zaman Son Çare midir?

Kalıcı kolostomi gerektiren abdominoperineal rezeksiyon (APR/Miles), bazı rektum kanserlerinde onkolojik açıdan en güvenli ameliyat olabilir.

Özellikle dış anal sfinkter veya levator kaslarının tutulduğu, güvenli cerrahi sınırların sfinkter korunarak elde edilemediği hastalarda APR gerekebilir.

Bunun yanında, çok düşük anastomoz sonrasında ağır dışkılama bozukluğu beklenen bazı hastalarda da kalıcı stoma seçeneği yaşam kalitesi açısından değerlendirilebilir.

Kalıcı kolostomi, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez. Amaç kanserin güvenli tedavisini sağlarken hastanın günlük yaşamını sürdürebileceği bir fonksiyonel sonuç elde etmektir.

Karar hastanın tercihleri, tümörün özellikleri ve cerrahi ekibin değerlendirmesiyle birlikte verilmelidir.

Karşılaştırma

AmeliyatSfinkterAnastomozStomaNot
LARKorunurKolorektal (düşük)Çoğu zaman geçici ileostomiOrta–alt rektum; LARS riski var
Ultra-low / ISRKısmen (internal)KoloanalGenellikle geçici ileostomiÇok distal; fonksiyon daha hassas
Miles (APR)ÇıkarılırYokKalıcı kolostomiSfinkter tutulumu / çok distal

Orta–alt rektumda TME adımları

Aşağıdaki adımlar özellikle orta ve alt rektumda total mezorektal eksizyon için geçerlidir. Üst rektumda uygun hastalarda parsiyel mezorektal eksizyon planlanabilir.

  1. 1

    Hazırlık ve giriş

    Genel anestezi, tromboz / antibiyotik profilaksisi. Açık veya minimal invaziv giriş sonrası karın ve karaciğer eksplorasyonu yapılır.

  2. 2

    Vasküler kontrol

    IMA / IMV seviyesi onkolojik plana göre bağlanır. Üreter ve hipogastrik sinirler korunmaya çalışılır.

  3. 3

    TME disseksiyonu

    Mezorektal fasya planında pelvis içinde doğru planda inilir. Mezorektum yırtılmadan, silindirik halde çıkarılır. Ön yüzde Denonvilliers planı; yanlarda sinir koruma önemlidir. Seçilmiş orta–alt tümörde rektumun alt bölümü TaTME ile anal kanaldan da başlatılabilir; her olgunun varsayılanı değildir.

  4. 4

    Distal karar: LAR / ultra-low / Miles

    Tümör–sfinkter mesafesi ve tutulum; sfinkter koruyucu anastomoz mu yoksa APR (Miles) mi gerektiğini belirler.

Açık / laparoskopik / robotik

Ameliyat tipi (LAR / ISR / Miles) ile giriş yöntemi (açık / lap / robotik) farklı kararlardır. Orta–alt rektumda aynı TME onkolojisi üç yoldan da yapılabilir. Seçilmiş olguda en alttaki zor kısım TaTME ile anal kanaldan da tamamlanabilir.

Açık TME

Açık TME

Dar / erkek pelvis, ileri lokal hastalık, yoğun yapışıklık veya kapalı yöntemin zorlandığı olgularda güvenli seçenek.

Laparoskopik TME

Laparoskopik TME

Seçilmiş hastalarda minimal invaziv TME; onkolojik hedefler açık cerrahiyle aynıdır, deneyimli ekip şarttır.

Robotik TME

Robotik TME

Dar pelviste üç boyutlu görüş ve eklemli aletlerle hassas disseksiyon ve sinir koruma avantajı olabilir.

Ameliyat sonrası

Anastomoz kaçağı, pelvik enfeksiyon, darlık, idrar ve cinsel fonksiyon değişiklikleri ile taburculuk uyarı belirtileri için ayrı rehbere bakabilirsiniz. Standart Miles/APR’de kolorektal anastomoz yapılmaz; bu nedenle anastomoz kaçağı standart APR komplikasyonu değildir.

Bu Tedavinin Bilimsel Kanıtları

Aşağıdaki bağlantılar yalnızca sitede bulunan landmark atlas kartlarına gider. Sayısal özetler ilgili atlas sayfasındadır.

  • Dutch TME Trial

    TME kalitesi + kısa RT tartışmasının temel taşlarından biridir.

  • COLOR II

    Deneyimli merkezlerde laparoskopik yaklaşımın onkolojik bağlamını destekler.

  • ALaCaRT

    Patolojik kalite sonlanımlarının klinik yorumda ayrı tutulması gerektiğini gösterir.

  • ACOSOG Z6051

    Minimal invaziv cerrahinin patolojik kalite açısından ayrı kanıt kartı olarak okunmasını sağlar.

  • ROLARR

    Dönüşüm, onkoloji ve fonksiyonel sonuçların birlikte okunması gerektiğini hatırlatır.

Tüm bilimsel çalışmalar atlası →

Randevu al

Rektum planını pelvik MR ve sfinkter mesafesi olmadan netleştirmem; dosyanızı birlikte değerlendirelim.