Ana içeriğe geç

Rektum Ameliyatları

Ultra-Low Anterior / Intersfinkterik Rezeksiyon

Çok aşağı tümörlerde sfinkter koruyucu seçenek

Ultra-low anterior rezeksiyon ve intersfinkterik rezeksiyon (ISR), çok aşağı yerleşimli rektum kanserlerinde bağırsak devamlılığını korumaya yönelik cerrahi seçeneklerdir.

Ultra-low anterior rezeksiyonda rektum çok aşağı seviyeden çıkarılır ve kolon, kalan rektuma veya anal kanala yakın bir seviyeye birleştirilir.

İntersfinkterik rezeksiyonda ise tümörün konumuna göre iç anal sfinkterin bir bölümü veya tamamı çıkarılabilir. Dış anal sfinkterin korunması hedeflenir ve genellikle koloanal anastomoz yapılır.

Bu ameliyatlar yalnızca tümörün çok aşağıda olması nedeniyle seçilmez. Güvenli cerrahi sınırların elde edilebilmesi, sfinkterlerin tümörle ilişkisi, ameliyat öncesi kontinans durumu ve beklenen yaşam kalitesi birlikte değerlendirilir.

Sfinkter koruyucu ameliyat yapılabilmesi, ameliyat sonrasında dışkılama fonksiyonunun mutlaka normal olacağı anlamına gelmez.

Çok aşağı tümörde rektumun alt bölümünün anal kanaldan tamamlanması TaTME olarak ayrıca konuşulabilir; sfinkter tutulursa bu, Miles’in yerine geçmez.

Çok aşağı / intersfinkterik rezeksiyon
  • Tümörün intersfinkterik plan ve dış sfinkterle ilişkisi
  • Güvenli distal ve çevresel cerrahi sınır elde edilebilmesi
  • Yüksek çözünürlüklü pelvik MR bulguları
  • Parmakla rektal muayene ve endoskopi bulguları

İlgili görseller

Klasik LAR ile karşılaştırma

Klasik LAR ile karşılaştırma

Miles alternatifi

Miles alternatifi

Ultra-Low Anterior Rezeksiyon ile ISR Arasındaki Fark Nedir?

Her iki yöntem de çok aşağı rektum kanserlerinde bağırsak devamlılığını korumayı amaçlar. Ancak çıkarılan dokular aynı değildir.

Ultra-low anterior rezeksiyon

Rektum çok aşağı seviyeden çıkarılır. İç anal sfinkterin çıkarılması zorunlu değildir. Anastomozun seviyesi tümörün yerleşimine ve kalan anatomik yapılara bağlıdır.

İntersfinkterik rezeksiyon (ISR)

Anal kanala daha yakın tümörlerde, onkolojik açıdan uygun olduğunda intersfinkterik plandan ilerlenir. İç sfinkterin bir bölümü veya tamamı çıkarılabilir; dış sfinkter korunur.

Abdominoperineal rezeksiyon (APR/Miles)

Sfinkterlerin korunmasıyla güvenli cerrahi sınır sağlanamıyorsa veya korunacak sfinkterin işlevsel açıdan uygun olmadığı düşünülüyorsa anal kanalın da çıkarıldığı ameliyat gerekebilir. Bu yöntemde kalıcı kolostomi oluşturulur.

Ameliyatın adı değil, kanserin güvenli biçimde çıkarılması ve ameliyat sonrasında beklenen fonksiyon belirleyicidir.

Çok Aşağı Rektum Kanserinde Üç Cerrahi Seçenek

Ultra-low anterior rezeksiyon, intersfinkterik rezeksiyon ve abdominoperineal rezeksiyonun anatomik karşılaştırması. © Cengiz Dibekoğlu

ISR Kimler İçin Uygun Olabilir?

ISR, çok aşağı yerleşimli rektum kanserlerinde ancak dikkatli hasta seçimiyle uygulanabilir. Değerlendirmede şu koşullar önemlidir:

  • Tümörün intersfinkterik plan ve dış sfinkterle ilişkisi
  • Güvenli distal ve çevresel cerrahi sınır elde edilebilmesi
  • Yüksek çözünürlüklü pelvik MR bulguları
  • Parmakla rektal muayene ve endoskopi bulguları
  • Neoadjuvan tedavi uygulanmışsa tedaviye yanıt
  • Ameliyat öncesi dışkı tutma fonksiyonu
  • Hastanın beklenen dışkılama bozukluklarını kabul edip etmediği

ISR, sfinkterin anatomik olarak korunabildiği her hastada otomatik olarak tercih edilmez.

Ameliyattan Önce Dışkı Tutma Fonksiyonu Neden Değerlendirilir?

Çok aşağı rektum kanserlerinde ameliyat öncesi dışkı tutma fonksiyonunun değerlendirilmesi önemlidir.

Hastaya gaz veya dışkı kaçırma, ani tuvalet ihtiyacı, gece kaçırma, dışkılama sıklığı ve günlük yaşamı etkileyen belirtiler sorulur.

Muayenede anal sfinkter tonusu ve uygun diğer bulgular değerlendirilir.

Gerekli görülen seçilmiş hastalarda anorektal manometri veya endoanal ultrason gibi incelemelerden yararlanılabilir. Bu testler bütün hastalarda zorunlu değildir.

Ameliyat öncesinde belirgin inkontinansı bulunan bir hastada çok aşağı anastomoz yapılması, beklenenden daha ağır fonksiyonel sorunlara yol açabilir.

Bu nedenle sfinkter koruma kararı yalnızca teknik yapılabilirliğe dayanmaz.

ISR Hangi Durumlarda Uygun Olmayabilir?

Dış anal sfinkterin veya levator kaslarının tümör tarafından tutulması ve bu yapıların korunmasıyla temiz cerrahi sınır elde edilememesi, ISR açısından önemli sınırlamalardır.

Benzer şekilde, sfinkter koruyucu ameliyatın pozitif cerrahi sınır riski oluşturması halinde daha geniş rezeksiyon gerekebilir.

Ameliyat öncesinde ciddi dışkı kaçırma, belirgin sfinkter yetmezliği veya ağır pelvik taban fonksiyon bozukluğu bulunan hastalarda ISR sonrasında yaşam kalitesi daha da bozulabilir.

Bu nedenle karar yalnızca görüntüleme sonuçlarına değil, muayeneye, fonksiyonel duruma ve hastanın tercihine dayanmalıdır.

Uygun olmayan hastada ISR yapmak yerine APR/Miles tercih edilmesi, onkolojik veya fonksiyonel açıdan daha doğru olabilir.

Hangi Durumlarda APR/Miles Daha Doğru Bir Seçim Olabilir?

APR/Miles ameliyatında rektum ve anal kanal çıkarılır ve kalıcı kolostomi oluşturulur.

Dış anal sfinkterin veya levator kaslarının tümör tarafından tutulduğu, sfinkter korunarak güvenli cerrahi sınır elde edilemeyen hastalarda APR gerekebilir.

Ayrıca ameliyat öncesinde ciddi sfinkter yetmezliği bulunan veya çok aşağı anastomoz sonrasında kabul edilemeyecek düzeyde fonksiyon bozukluğu beklenen bazı hastalarda da APR seçeneği değerlendirilebilir.

APR kararı yalnızca tümörün makata uzaklığına göre verilmez. Pelvik MR, rektal muayene, tümörün tedaviye yanıtı, hastanın mevcut kontinansı ve tercihleri birlikte değerlendirilir.

Kalıcı kolostomi, başarısız bir cerrahi anlamına gelmez. Bazı hastalar için daha güvenli ve daha öngörülebilir bir yaşam kalitesi sağlayabilir.

ISR mi, APR/Miles mı? Karar Verirken Neler Konuşulmalı?

KonuISRAPR/Miles
Temel amaçSfinkteri koruyarak bağırsak devamlılığını sağlamakGüvenli rezeksiyon ve kalıcı kolostomi
Anal sfinkterDış sfinkter korunur; iç sfinkter kısmen veya tamamen çıkarılabilirAnal sfinkter kompleksi çıkarılır
AnastomozGenellikle koloanal anastomoz yapılırKoloanal anastomoz yapılmaz
StomaSıklıkla geçici ileostomiKalıcı kolostomi
DışkılamaDoğal yoldan; LARS ve inkontinans gelişebilirStoma yoluyla
Önemli sorunlarAnastomoz kaçağı, LARS, inkontinansPerineal yara sorunları, stoma komplikasyonları
Kararı belirleyenOnkolojik sınırlar ve beklenen kontinansOnkolojik gereklilik ve fonksiyonel uygunluk

Bu tablo yöntemlerin genel özelliklerini gösterir. Her hastada aynı sonuçlar beklenmez. Ameliyat seçimi bireysel değerlendirmeyle yapılır.

Çok Aşağı Rektum Kanserinde Cerrahi Karar

Karar multidisipliner ekip ve hasta ile birlikte verilir. Bu akış tek başına otomatik tedavi algoritması değildir. © Cengiz Dibekoğlu

Temel kavramlar

İntersfinkterik plan

İç ve dış anal sfinkter arasındaki plandan inilir; tümör onkolojik olarak temiz çıkarılırken dış sfinkter bırakılmaya çalışılır.

ISR'de İç Sfinkterin Ne Kadarı Çıkarılır?

İntersfinkterik rezeksiyon tek bir ameliyat biçimi değildir. Tümörün alt sınırına ve gerekli cerrahi sınıra göre iç sfinkterin çıkarılan miktarı değişebilir.

Kısmi, subtotal veya total ISR olarak adlandırılan teknikler bu farklı rezeksiyon seviyelerini tanımlar.

Daha geniş iç sfinkter rezeksiyonu, uygun hastada temiz cerrahi sınır elde edilmesini sağlayabilir. Ancak dışkı tutma fonksiyonunu olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle daha fazla sfinkter korunmasının her zaman daha güvenli kanser cerrahisi anlamına gelmediği gibi, daha geniş rezeksiyonun da her hastada gerekli olmadığı unutulmamalıdır.

Panel 1

Normal anal sfinkter anatomisi

Dış anal sfinkterİç analsfinkterLumenİntersfinkterikplan

Panel 2

ISR’de çıkarılabilecek iç sfinkter

Dış sfinkter korunurİç sfinkter(kısmi–total)Kısmi / subtotal / total düzeyler tümöre göre değişir
İntersfinkterik rezeksiyonda iç ve dış anal sfinkterin anatomik ilişkisi.

Koloanal anastomoz

Kolon, anal kanal seviyesinde birleştirilir (elle veya zımba cihazı destekli). Çok aşağı koloanal anastomozlarda koruyucu geçici ileostomi sıklıkla uygulanır. Amaç, olası anastomoz kaçağının klinik sonuçlarını azaltmaktır. İleostomi anastomoz kaçağı olasılığını tamamen ortadan kaldırmaz. Stoma kararı hastanın risk özelliklerine ve ameliyat bulgularına göre verilir.

Geçici İleostomi ile Kalıcı Kolostomi Arasındaki Fark

Geçici ileostomi, ince bağırsağın bir bölümünün karın duvarına ağızlaştırılmasıdır. Özellikle çok aşağı bağırsak anastomozunu dışkı akımından korumak amacıyla kullanılabilir.

İleostomiden gelen içerik genellikle daha sıvıdır. Bu nedenle sıvı ve elektrolit kaybı, yüksek stoma çıkışı ve susuz kalma açısından dikkatli takip gerekir.

Kalıcı kolostomi, kalın bağırsağın karın duvarına ağızlaştırılmasıdır. APR/Miles ameliyatından sonra bağırsak devamlılığı anal kanalla yeniden kurulamadığı için kalıcı kolostomi gerekir.

Kolostomiden gelen dışkının kıvamı ve çıkış sıklığı, stomaya ağızlaştırılan kalın bağırsak bölümüne göre değişebilir.

Geçici veya kalıcı stoma kararı, ameliyatın onkolojik gereklilikleri ve hastanın beklenen yaşam kalitesiyle birlikte değerlendirilir.

Geçici İleostomi ve Kalıcı Kolostomi Aynı Şey Değildir

Rektum kanseri ameliyatlarında kullanılan koruyucu ileostomi ile kalıcı kolostominin anatomik farkları. © Cengiz Dibekoğlu

Geçici İleostomi Ne Zaman Kapatılır?

Geçici ileostominin kapatılması için herkes açısından geçerli tek bir süre yoktur.

Öncelikle anastomozun yeterince iyileştiğinden ve kapatmaya engel olabilecek kaçak, darlık veya başka bir komplikasyon bulunmadığından emin olunmalıdır.

Bazı hastalarda kapatma daha erken planlanabilirken, bazı hastalarda ek tedaviler veya komplikasyonlar nedeniyle ertelenebilir.

Gerektiğinde klinik muayene, endoskopi veya uygun görüntüleme yöntemleriyle anastomoz değerlendirilir.

Stoma kapatılması da ayrı bir cerrahi işlemdir ve bağırsak tıkanıklığı, yara komplikasyonları veya bağırsak fonksiyonunda değişiklik gibi riskler taşıyabilir.

Stomanın kapatılmasından sonra özellikle çok aşağı anastomozu olan hastalarda LARS belirtileri ortaya çıkabilir.

Sfinkter Korunursa Dışkılama da Normal Olur mu?

Her zaman değil.

ISR sonrasında dış anal sfinkter korunmuş olsa bile rektumun dışkı depolama kapasitesi azalabilir. İç sfinkterin kısmen veya tamamen çıkarılması da dışkı tutma fonksiyonunu etkileyebilir.

Hastalarda sık dışkılama, ani tuvalet ihtiyacı, gece dışkılama, kısa aralıklarla tekrar tekrar tuvalete gitme veya dışkı kaçırma görülebilir.

Bu belirtiler low anterior resection syndrome (LARS) kapsamında değerlendirilebilir.

Belirtilerin şiddeti; ameliyat öncesi kontinans, anastomoz seviyesi, çıkarılan sfinkter miktarı, radyoterapi öyküsü ve diğer faktörlere göre değişebilir.

Sfinkter koruyucu cerrahinin gerçek başarısı, güvenli kanser tedavisinin yanında hastanın günlük yaşamını sürdürebileceği bir bağırsak fonksiyonu sağlamasıdır.

ISR Sonrası Ağır LARS Ne Kadar Sık Görülür?

ISR sonrası bağırsak fonksiyonu hastalar arasında önemli farklılık gösterir.

2026 yılında yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analizde, ISR sonrasında ağır LARS sıklığı yaklaşık %46 olarak hesaplanmıştır. Ancak çalışmalar arasında belirgin farklılıklar bulunduğundan bu oran tek bir hastanın riskini kesin olarak göstermez.

Çok aşağı tümör yerleşimi, düşük anastomoz seviyesi ve radyoterapi gibi etkenler fonksiyonel sonuçları etkileyebilir.

Bu nedenle ameliyat öncesi görüşmede yalnızca stoma olasılığı değil, ameliyat sonrasında beklenen dışkılama düzeni de konuşulmalıdır.

Rektum ameliyatı sonrası sık dışkılama, dışkı kaçırma ve tedavi seçenekleri hakkında daha ayrıntılı bilgi için LARS sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Neoadjuvan’ın rolü

Küçültme, ISR sınırlarını iyileştirebilir. Yine de karar MR, muayene ve konsey ile verilir; her distal tümöre ISR uygulanmaz.

Aşama aşama süreç

  1. 1

    Abdominal TME fazı

    Standart TME ile pelvis içinde mezorektum serbestleştirilir; vasküler pedikül ve sinir koruma prensipleri LAR ile aynıdır.

  2. 2

    Perineal / intersfinkterik faz

    Anal yaklaşımla intersfinkterik oluk belirlenir. İç sfinkter gerektiği ölçüde rezeke edilir; dış sfinkter korunur.

  3. 3

    Çıkarılan dokunun bütünlüğü

    Abdominal ve perineal disseksiyon birleşir; tümör, mezorektum ve distal kenar tek parça halinde çıkarılır.

  4. 4

    Koloanal anastomoz

    Kolon anal kanala indirilir ve anastomoz yapılır. Kanlanma ve gerginlik önemlidir; gerekirse kolonik J-poş veya koloplasti düşünülebilir (merkez tercihi).

  5. 5

    Koruyucu ileostomi

    Çok aşağı anastomozlarda koruyucu ileostomi güçlü biçimde değerlendirilir ve sıklıkla uygulanır. Kapatma kararı, anastomozun iyileşmesi, olası komplikasyonlar, ek tedaviler ve hastanın genel durumu değerlendirildikten sonra verilir. Başlangıçta geçici planlanan stomaların bir bölümü çeşitli nedenlerle kapatılamayabilir.

Ameliyat sonrası

  • Yoğun stoma eğitimi ve erken kontrole uyum
  • Pelvik taban rehabilitasyonu ve diyet düzenlemesi
  • Kaçak / pelvik sepsis bulgularının yakın takibi — ayrıntılı rehber: Ameliyat sonrası komplikasyonlar
  • Uzun dönem fonksiyonel değerlendirme (inkontinans skorları)
  • Stoma kapatma sonrası LARS yönetimi

Sık Sorulan Sorular

ISR ameliyatından sonra mutlaka dışkı kaçırma olur mu?

Hayır. Ancak ISR sonrasında dışkılama sıklığında artış, ani tuvalet ihtiyacı veya inkontinans görülebilir. Risk hastanın ameliyat öncesi fonksiyonuna ve cerrahinin kapsamına göre değişir.

ISR yapılırsa stoma hiç açılmaz mı?

Hayır. Çok aşağı koloanal anastomozlarda koruyucu geçici ileostomi sıklıkla kullanılır.

Geçici ileostomi kesin kapanır mı?

Her zaman değil. Anastomoz komplikasyonları, hastalığın seyri veya diğer sağlık sorunları nedeniyle kapatma ertelenebilir ya da mümkün olmayabilir.

Miles ameliyatı kanserin daha ileri olduğunu mu gösterir?

Mutlaka değil. APR/Miles kararı tümörün sfinkter ve çevre dokularla ilişkisi, güvenli cerrahi sınırlar ve fonksiyonel koşullarla bağlantılıdır.

Kalıcı kolostomiyle normal günlük yaşam mümkün mü?

Birçok hasta uygun stoma eğitimi ve bakım desteğiyle iş, sosyal yaşam ve günlük aktivitelerine dönebilir. Uyum süresi ve karşılaşılan sorunlar kişiden kişiye değişir.

İç sfinkterin alınması dışkı kontrolünü etkiler mi?

Evet. Çıkarılan iç sfinkter miktarı arttıkça aciliyet, gece kaçırma ve sızıntı riski artabilir. Ameliyat öncesi mevcut sfinkter fonksiyonu bu nedenle dikkatle değerlendirilir.

Kanıt

Bilimsel kaynaklar

Kaynakları göster · 7

Çok aşağı rektum kanserinde ultra-low LAR, intersfinkterik rezeksiyon (ISR) ve APR seçimi; sfinkter koruma, stoma politikası ve LARS için seçilmiş kaynaklar. Sayısal LARS oranları bireysel risk tahmini değildir.

  1. Indications for LAR Versus Intersphincteric Resection Versus APR — Fundamentals of Rectal Cancer SurgeryAmerican Society of Colon & Rectal Surgeons (ASCRS) · Eğitim kaynağıKaynağı aç
  2. Clinical contexts for Shared Decision-Making in rectal cancer: Organ preservation, sphincter-sparing surgery and tailored stoma policyEuropean Journal of Surgical Oncology · 2025 · DOI: 10.1016/j.ejso.2025.110196Kaynağı aç
  3. Low anterior resection syndrome after intersphincteric resection for low and ultralow rectal cancer: a systematic review and meta-analysisWorld Journal of Surgical Oncology · 2026Kaynağı aç
  4. British Society of Gastroenterology practice guidance on the management of gastrointestinal symptoms and complications as a result of treatment for cancerGut / British Society of Gastroenterology · 2025Kaynağı aç
  5. Rectal cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-upESMO · 2017 (güncellemeler için ESMO GI portalına bakın) · DOI: 10.1093/annonc/mdx224Kaynağı aç
  6. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Rectal CancerNCCN · Güncel sürümKaynağı aç
  7. ASCRS clinical practice guidelines libraryAmerican Society of Colon & Rectal Surgeons (ASCRS) · Kılavuz kütüphanesiKaynağı aç

Kaynak listesi son kontrol: 21 Ağustos 2026. (Sayfa içeriğinin gözden geçirme tarihi üstte ayrı gösterilebilir.)

Ameliyattan önce sorabileceğiniz sorular

Ultra-low / ISR

  • ISR (iç sfinkter rezeksiyonu) benim tümör yerleşimim için uygun mu?
  • Geçici stoma ve sfinkter fonksiyonu beklentisi nedir?
  • Neoadjuvan sonrası ameliyat aralığı optimal mi?
  • Anastomoz güvenliği test edilecek mi ve pelvik dren konulacak mı?
  • LARS ve pelvik taban rehabilitasyonu konuşulacak mı?
  • Nüks izlemi için MR ve endoskopi takvimi nasıl olacak?
  • Cinsel ve idrar fonksiyonu riskleri hakkında bilgi alabilir miyim?
  • Hangi bulgularda sizi veya acili aramam gerekir?

Ameliyata hazırlık ve işe dönüş süreleri için ilgili rehberlere bakabilirsiniz: Ameliyata hazırlık · İşe dönüş süreleri

Randevu al

Rektum planını pelvik MR ve sfinkter mesafesi olmadan netleştirmem; dosyanızı birlikte değerlendirelim.