Tıbbi editör: Doç. Dr. Cengiz DibekoğluSon gözden geçirme:
Melanom
Melanom — Evre ve Tedavi
Cerrahi, BRAF, immünoterapi, neoadjuvan / adjuvan yaklaşımlar ve multidisipliner karar
Melanom tedavisi evreye, patolojiye ve moleküler bulgulara göre planlanır. Erken evrede cerrahi ana tedavidir. Yüksek riskli rezeke edilmiş hastalıkta adjuvan immünoterapi veya hedefe yönelik ilaçlar; ileri hastalıkta sistemik tedaviler tıbbi onkoloji tarafından planlanır. Evre tanımları evreleme sayfasındadır.
Özet
Melanom tedavisi evreye, patolojiye ve moleküler bulgulara göre planlanır.
BRAF mutasyonu
Bazı melanomlarda BRAF geninde, özellikle V600 bölgesinde değişiklik bulunur. Bu sonuç, uygun evrelerde BRAF ve MEK inhibitörleriyle hedefe yönelik tedavi seçeneğini belirlemeye yardımcı olabilir.
İmmünoterapi
İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı yanıtını güçlendirmeyi amaçlar. Bazı hastalarda ameliyat sonrasında, bazılarında ameliyat öncesinde veya ileri evre hastalıkta kullanılabilir.
Neoadjuvan tedavi
Ameliyat öncesi uygulanan ilaç tedavisine neoadjuvan tedavi denir. Özellikle makroskopik, ameliyat edilebilir bölgesel lenf düğümü tutulumu olan bazı melanom hastalarında immünoterapiyle başlanması sonuçları iyileştirebilir.
Adjuvan tedavi
Ameliyat sonrasında tekrarlama riskini azaltmak amacıyla verilen ilaç tedavisidir. Hastalığın evresi, BRAF durumu, önceki tedaviler ve yan etki riski dikkate alınır.
- Önemli not var
Multidisipliner karar
Melanom tedavisi dermatoloji, cerrahi, patoloji, medikal onkoloji ve gerektiğinde radyasyon onkolojisinin birlikte değerlendirmesiyle planlanmalıdır. Her hastada aynı tedavi sırası uygun değildir.
- Önemli not var
MSLT-II — doğrulanmış özet (Faz III, 2017)
Sentinel nodu pozitif melanomda hemen tamamlayıcı lenf nodu diseksiyonu, ultrasonla izlemle karşılaştırıldı (değerlendirilebilir ITT ≈1934; protokole uygun analiz ≈1755). Üç yıllık melanom-spesifik sağkalım her iki kolda da %86 idi (P=0,42) — diseksiyon bu birincil uç noktayı iyileştirmedi. Üç yıllık hastalıksız sağkalım diseksiyon %68, izlem %63; bölgesel nod kontrolü %92’ye karşı %77 idi. Lenfödem diseksiyon kolunda %24,1, izlemde %6,3 görüldü. Klinik mesaj: pozitif sentinel otomatik tamamlayıcı diseksiyon demek değildir.
- Önemli not var
DeCOG-SLT — doğrulanmış özet (Faz III, final 2019)
Sentinel pozitif gövde/ekstremite melanomunda 483 hasta tamamlayıcı diseksiyon veya izleme randomize edildi. Medyan 72 aylık izlemde beş yıllık uzak metastazsız sağkalım izlem %67,6, diseksiyon %64,9 idi (HR 1,08; P=0,87). Tekrarlamasız ve genel sağkalımda da anlamlı üstünlük yoktu. Diseksiyon kolunda derece 3–4 yan etki ≈%13 (çoğunlukla lenfödem ve yara iyileşme gecikmesi). Sonuç, rutin tamamlayıcı diseksiyonu desteklemez.
KEYNOTE-054 — doğrulanmış özet (Faz III, 7 yıllık analiz)
Tamamen rezeke edilmiş yüksek riskli evre III melanomda 1019 hasta adjuvan pembrolizumab veya plaseboya randomize edildi. Yedi yıllık tekrarlamasız sağkalım pembrolizumab %50, plasebo %36 (HR 0,63). Yedi yıllık uzak metastazsız sağkalım %54’e karşı %42 (HR 0,64). Bu sonuçlar genel sağkalım oranları olarak yorumlanmamalıdır; OS analizi daha uzun izlem planındadır.
CheckMate 238 — doğrulanmış özet (Faz III, 5 yıllık analiz)
Rezeke edilmiş evre IIIB–C veya IV melanomda 906 hasta adjuvan nivolumab veya yüksek doz ipilimumab aldı. Beş yıllık tekrarlamasız sağkalım nivolumab %50, ipilimumab %39 (HR 0,72). Beş yıllık uzak metastazsız sağkalım %58’e karşı %51. Beş yıllık genel sağkalım %76’ya karşı %72 olup bu uç noktada anlamlı üstünlük gösterilmedi. Nivolumab kolunda tedaviye bağlı ağır yan etkiler ipilimumabdan belirgin şekilde daha azdı (ilk analizde derece 3–4 ≈%14’e karşı ≈%46).
KEYNOTE-716 — doğrulanmış özet (Faz III)
Tamamen rezeke edilmiş evre IIB/IIC melanomda 976 hasta adjuvan pembrolizumab veya plaseboya randomize edildi. Protokol tanımlı final uzak metastazsız sağkalım analizinde (medyan izlem ≈39 ay) 36 aylık uzak metastazsız sağkalım pembrolizumab %84,4, plasebo %74,7 (HR 0,59); 36 aylık tekrarlamasız sağkalım %76,2’ye karşı %63,4 (HR 0,62) idi. Sonuçlar yüksek riskli nod-negatif evre II’de adjuvan PD-1 konuşmasını destekler; karar kişiye özeldir.
CheckMate 76K — doğrulanmış özet (Faz III)
Rezeke edilmiş evre IIB/IIC melanomda 790 hasta (2:1) adjuvan nivolumab veya plaseboya randomize edildi. Birincil Nature Medicine analizinde 12 aylık tekrarlamasız sağkalım nivolumab %89,0, plasebo %79,4 (HR 0,42). Dört yıllık güncellemede tekrarlamasız sağkalım %66,1’e karşı %55,3 (HR 0,64); uzak metastazsız sağkalım %74,5’e karşı %68,8 idi. Genel sağkalım verisi bu güncellemede henüz olgun değildir.
SWOG S1801 — doğrulanmış özet (Faz II, 2023)
Ameliyat edilebilir evre III–IV melanomlu 313 hastada pembrolizumabın ameliyat öncesi ve sonrası uygulanması, yalnızca ameliyat sonrası uygulanmasıyla karşılaştırıldı. İki yıllık olaysız sağkalım ameliyat öncesi + sonrası kolunda %72, yalnız ameliyat sonrası kolunda %49 idi. Bu sonuçlar uygun hastalarda ameliyat öncesi immünoterapi stratejisinin önemini gösterdi; genel sağkalım oranları olarak yorumlanmamalıdır.
NADINA — doğrulanmış özet (Faz III, 2024)
Makroskopik, rezektabl evre III melanomlu 423 hastada neoadjuvan ipilimumab + nivolumab ve yanıt odaklı ameliyat sonrası tedavi; önce cerrahi, ardından nivolumab yaklaşımıyla karşılaştırıldı. On iki aylık olaysız sağkalım neoadjuvan kombinasyon kolunda %83,7, önce cerrahi kolunda %57,2 idi. Ameliyat öncesi kombinasyon daha iyi olaysız sağkalım sağladı; tedaviye bağlı derece 3 ve üzeri yan etkiler neoadjuvan kolda daha fazlaydı (%29,7’ye karşı %14,7).
Randevu al
Patoloji raporu, Breslow değeri ve varsa görüntülemeleri getirin — cerrahi ve takip planını birlikte netleştiririz.