Tıbbi editör: Doç. Dr. Cengiz DibekoğluSon gözden geçirme:
Kalıtsal kanserler
Kalıtsal kanserler — Lynch Sendromu
DNA Onarım Genleri, Kolorektal Kanser Riski ve Aile Bireylerinin Taranması
Lynch sendromu, DNA’daki bazı hataları onaran MLH1, MSH2, MSH6 ve PMS2 genlerindeki kalıtsal patojenik değişikliklerle veya EPCAM genindeki belirli delesyonlarla ilişkili bir kanser yatkınlığı sendromudur. Özellikle kalın bağırsak ve rahim iç zarı (endometrium) kanseri riski artar; ayrıca yumurtalık, mide, ince bağırsak, idrar yolları ve bazı başka organ kanserlerinin riski de artabilir. Riskler ilgili gene göre farklılık gösterir.
Özet
Lynch sendromu, DNA’daki bazı hataları onaran MLH1, MSH2, MSH6 ve PMS2 genlerindeki kalıtsal patojenik değişikliklerle veya EPCAM genindeki belirli delesyonl…
Tanı nasıl netleşir?
Tümör dokusunda MMR protein kaybı veya MSI-H saptanması Lynch sendromu açısından ileri inceleme gerektirebilir. Kesin kalıtsal tanı için uygun genetik değerlendirme yapılmalıdır. Yeni tanı kolorektal kanserde MMR/MSI yaşa bakılmaksızın önerilir.
Kolorektal tarama
Lynch sendromunda kolonoskopi, genel toplum taramasından daha erken yaşta ve daha sık aralıklarla yapılır. Başlangıç yaşı ve takip sıklığı, hangi genin etkilendiğine ve aile öyküsüne göre belirlenir.
- Önemli not var
Koruyucu cerrahi
Lynch sendromu taşıyan her birey için koruyucu kolektomi gerekli değildir. Kanser gelişmiş hastalarda ameliyatın kapsamı; yaş, etkilenen gen, ikinci kanser riski, bağırsak fonksiyonları ve hasta tercihine göre belirlenir.
Rahim ve yumurtalık kanseri riski
Kadınlarda endometrium ve yumurtalık kanseri riski ayrıca değerlendirilmelidir. Çocuk sahibi olma planı tamamlandıktan sonra bazı hastalarda risk azaltıcı cerrahi seçenekleri görüşülebilir.
MMR/MSI ve immünoterapi
Lynch sendromuyla ilişkili bazı kanserlerde dMMR/MSI-H durumu, hastalığın evresine göre immünoterapi seçeneklerini etkileyebilir. Ancak tümörün dMMR olması tek başına kalıtsal Lynch tanısı anlamına gelmez.
Aile taraması
Ailede Lynch sendromuyla ilişkili patojenik genetik değişiklik belirlenmişse, risk altındaki erişkin akrabalara genetik danışmanlık ve bu değişikliğe yönelik test önerilebilir.
- Önemli not var
CAPP2 — doğrulanmış özet (randomize, Lancet 2020)
CAPP2 dirençli nişasta analizi ayrı bir klinik sorudur (kolorektal dışı bazı Lynch ilişkili kanserlerde gözlenen risk azalması). Randomize bulgu ile gözlemsel kohort aynı düzeyde sunulmamalıdır. Bu sayfa ilaç reçetesi yerine geçmez.Lynch sendromlu 861 katılımcı, günlük 600 mg aspirin veya plasebo almak üzere randomize edildi. Yaklaşık 10 yıllık ortalama izlemde kolorektal kanser: aspirin kolunda 40/427 (%9,4), plasebo kolunda 58/434 (%13,4). Aspirin kolunda kolorektal kanser daha az görüldü. Çalışmada kullanılan 600 mg doz, herkesin kendi kendine başlaması gereken bir doz değildir; kanama riski ve uygun doz hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Genlere göre kolonoskopi
Lynch’te kolonoskopi aralıkları genlere göre farklılık gösterebilir. MLH1/MSH2 ile MSH6/PMS2 için başlangıç yaşı ve sıklık güncel kılavuzlara göre ayrı planlanır; tek bir “herkese aynı aralık” yoktur.
Takip nasıl planlanır?
Lynch sendromunda takip ve tedavi, ilgili genetik değişiklik ve kişinin kanser öyküsü dikkate alınarak gastroenteroloji, cerrahi, jinekoloji, onkoloji ve tıbbi genetik uzmanlarının iş birliğiyle planlanmalıdır.
Randevu al
Patoloji, aile öyküsü ve varsa önceki genetik raporları getirin — hangi testin anlamlı olduğunu birlikte netleştiririz.