Karaciğer Hastalıkları
Karaciğer Hastalıkları — Varis Kanaması
Portal hipertansiyon acili — erken müdahale
Siroz ve portal hipertansiyonda yemek borusu / midede varis denen genişlemiş damarlar oluşur. Bunlar yırtılırsa şiddetli kanama olur: kanlı kusma, kahve telvesi kusma veya katran gibi siyah dışkı (melena). Bu tablo acil değerlendirme gerektirir; gecikmeden hastane / endoskopik müdahale şarttır.
Acil uyarı
Kanlı kusma veya katran gibi siyah dışkı (melena) varis kanaması olabilir — gecikmeden hastaneye / acile gidin.
Kısa ve net
Eğitim amaçlı şematik görsel. Anlaşılırlık için bazı yapılar sadeleştirilmiş veya vurgulanmış olabilir; bire bir anatomiyi göstermez.
© Cengiz Dibekoğlu — temsili görsel; izinsiz kullanılamaz
Görsel özeti
- Kanlı veya kahve telvesi kusma
- Katran gibi siyah dışkı
- Baş dönmesi / bayılma
Başlıklara tıklayarak detayı açın
- Önemli not var
Nasıl anlaşılır?
Dikkat: Kanlı kusma / melena → süreye bakmadan acile gidin.Ani kanlı kusma, bayılma hissi, siyah katran dışkı, tansiyon düşmesi, soğuk terleme. Siroz öyküsü varsa şüphe daha da yüksektir.
- Kanlı veya kahve telvesi kusma
- Katran gibi siyah dışkı
- Baş dönmesi / bayılma
Acilde ne yapılır?
Damar yolu, sıvı / kan ürünü desteği, ilaçlar (vazopressör analogları vb.), antibiyotik (seçilmiş), erken üst GI endoskopi ile bant ligasyonu veya skleroterapi.
Kanama öncesi koruma
Sirozda periyodik endoskopik varis taraması; yüksek riskli variste beta-bloker veya profilaktik bantlama konuşulur.
- Önemli not var
Tekrar kanama / dirençli kanama
Tekrarlayan veya kontrol edilemeyen kanamada TIPS gibi girişimsel seçenekler ve transplantasyon değerlendirmesi gündeme gelebilir.
Taburculuk sonrası nelere dikkat?
Beta-bloker, proton pompa inhibitörü veya planlanan ikinci endoskopi randevusu atlanmamalıdır. Yeni siyah dışkı, bayılma hissi, kusmada kan veya ani halsizlikte tekrar acile gidilir. Tuz kısıtı ve alkolün bırakılması asit ve portal basınç kontrolüne yardımcı olur.
- Önemli not var
TIPS ne demektir?
Önemli nokta: TIPS her varis kanamasında ilk adım değildir; endoskopi ve ilaç desteği çoğu olguda önce gelir.TIPS (transjuguler intrahepatik portosistemik şant), karaciğer içinde portal basıncı düşüren girişimsel bir yoldur. Tekrarlayan varis kanaması veya dirençli asitte konuşulabilir; ensefalopati riski ve kalp–karaciğer rezervi dikkatle tartılır.
Randevu / Bilgi
Kist veya tümör planını görüntüleme ile birlikte netleştiririz. Kanlı kusma veya melena varsa gecikmeden acile başvurun.
Bu sayfalar bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Kanlı kusma veya katran gibi siyah dışkıda gecikmeden acile başvurun. Kişiye özel karar için hekiminize danışın.