Karaciğer Hastalıkları
Karaciğer Hastalıkları — Varis Kanaması
Yemek Borusu ve Mide Varis Kanaması: Belirtiler ve Acil Tedavi
Siroz ve portal hipertansiyon nedeniyle yemek borusu veya mide çevresindeki toplardamarlar genişleyerek varis oluşturabilir. Bu damarların kanaması, yaşamı tehdit edebilen ciddi kan kaybına neden olabilir. Kanlı kusma, kahve telvesini andıran kusmuk veya katran görünümünde siyah dışkı (melena), üst sindirim sistemi kanamasının belirtileri olabilir. Bu belirtilerde acil servise başvurulmalıdır; hastanede dolaşımın desteklenmesi, ilaç tedavisi ve gerekli endoskopik girişimler planlanır.
Acil uyarı
Kanlı kusma veya katran gibi siyah dışkı (melena) varis kanaması olabilir — gecikmeden hastaneye / acile gidin.
Özet
- Kanlı veya kahve telvesi kusma
- Katran gibi siyah dışkı
- Baş dönmesi / bayılma
- Önemli not var
Nasıl anlaşılır?
Kanlı kusma veya melenada gecikmeden acile gidin.Ani kanlı kusma, bayılma hissi, siyah katran dışkı, tansiyon düşmesi, soğuk terleme. Siroz öyküsü varsa şüphe daha da yüksektir.
- Kanlı veya kahve telvesi kusma
- Katran gibi siyah dışkı
- Baş dönmesi / bayılma
Acilde ne yapılır?
Damar yolu, sıvı / kan ürünü desteği, ilaçlar (vazopressör analogları vb.), antibiyotik (seçilmiş), erken üst GI endoskopi ile bant ligasyonu veya skleroterapi.
Kanama öncesi koruma
Sirozda periyodik endoskopik varis taraması; yüksek riskli variste beta-bloker veya profilaktik bantlama konuşulur.
- Önemli not var
Kanama Kontrol Edilemezse veya Tekrarlarsa Ne Yapılır?
Standart tedaviyle kontrol edilemeyen kanamada TIPS gibi girişimsel yöntemler değerlendirilebilir. Uygun yüksek riskli hastalarda erken TIPS de gündeme gelebilir. Karaciğer nakli gereksinimi ise altta yatan hastalığın durumuna göre ayrıca değerlendirilir.
Varis Kanaması Sonrasında Tekrar Kanama Nasıl Önlenir?
Tekrar kanamayı önlemek için uygun hastalarda nonselektif beta-bloker tedavisi ve planlı endoskopik bant ligasyonu uygulanabilir. Proton pompa inhibitörleri ise yalnızca uygun klinik gerekçelerle kullanılır. Yeniden kanlı kusma, siyah dışkı, bayılma veya belirgin halsizlik gelişirse acil değerlendirme gerekir. Siroza bağlı asit bulunan hastalarda tuz kısıtlaması gerekebilir. Alkol ilişkili karaciğer hastalığında alkolün bırakılması önemlidir. Bu önlemler, varis kanamasını önleyici tedavilerin yerine geçmez.
TIPS Nedir, Varis Kanamasında Ne Zaman Kullanılır?
TIPS her varis kanamasında ilk adım değildir; endoskopi ve ilaç desteği çoğu olguda önce gelir.TIPS (transjuguler intrahepatik portosistemik şant), karaciğer içindeki damarlar arasında girişimsel radyoloji yöntemiyle bağlantı oluşturularak portal basıncın azaltılmasını amaçlayan bir işlemdir. Her hastaya uygulanmaz; yararları ve ensefalopati gibi riskleri birlikte değerlendirilir. Tekrarlayan varis kanaması veya dirençli asitte konuşulabilir.
Randevu al
Kanlı kusma veya melena varsa gecikmeden acile başvurun. Varis kanaması sonrası tekrar kanamayı önleyici plan ayrıca konuşulur.